CỔNG LÀNG MỄ TRÌ THƯỢNG

Hai buôn bản Mễ Trì (Thượng với Hạ), thương hiệu Nôm là Kẻ Mẩy, trước Cách mạng Tháng Tám 1945 nằm vào một xã sở hữu thương hiệu Mễ Trì thuộc tổng Dịch Vọng, huyện Từ Liêm. Xưa kia, làng còn mang tên là Anh Sơn, vị bên trên cánh đồng xã rộng lớn nổi lên một gò đất cao, gọi là núi Anh. Vết tích của địa danh hành chính “Anh Sơn” còn được lưu qua những câu đối ở đình làng mạc với cổng xóm.

Bạn đang xem: Cổng làng mễ trì thượng

Về tên gọi Mễ Trì, dân gian giải thích là vì ở đồng buôn bản tất cả một hồ lớn, rộng tới 40 mẫu, bắt buộc gọi là đồng Đầm. Xung quanh đầm là hệ thống ruộng bậc thang, cấy giống lúa tám xoan cho hạt gạo nấu cơm rất thơm cùng dẻo, trắng.

Mễ Trì còn là một nơi in đậm dấu ấn lịch sử. Tháng 11 - 1426, tướng quân Lê Thụ chỉ huy một cánh quân Lam Sơn đóng tại đây, lập đài quan lại cạnh bên bên trên núi Anh, sau đó đã chặn đánh quân xâm lược Minh do Phương Chính chỉ huy, buộc bọn chúng phải cởi chạy về thành Đông Quan. Trong chiến dịch này, xóm Mễ Trì Thượng bao gồm ông Nguyễn Tiến theo Lê Thụ đánh giặc, lập được nhiều công buộc phải về sau được thăng chức Ngự tiền Đô chỉ huy sứ. Đến mùa Xuân năm Kỷ Dậu (1789), một cánh quân của Đô đốc Long cũng đóng tại đồng Đầm, dựng đài quan gần cạnh trên núi Anh rồi bất ngờ đánh ra đồn Khương Thượng.

Hai xóm Mễ Trì Thượng - Hạ xưa tất cả chung ngôi đình ở đầu phía Bắc đầm Đại. Đình thờ Cao Sơn với Quý Minh, tương truyền là hai vào số 50 người bé theo Lạc Long Quân đi ra biển cả. Về sau, đình bị đổ nát buộc phải nhị thôn dựng đình riêng biệt. Đình Mễ Trì Hạ thờ Lý Lữ - tướng của Lê Đại Hành, đình Mễ Trì Thượng phụ thờ Diêm Lý Phật Tử. Đình Mễ Trì Hạ đã được Chủ tịch Hồ Chí Minch về thăm vào dịp Người đi kiểm tra chống hạn (11- 01 - 1958).

Người dân cày Mễ Trì nổi tiếng về trình độ thâm canh lúa, từ việc cày bừa, chọn giống, đến chăm sóc. Do nhiều ruộng, lại biết thâm nám canh phải xưa cơ, xã gồm rất nhiều thóc (thương hiệu gọi “Mễ Trì” - ao gạo thể hiện điều đó). Vì thế dân gian có câu “Lắm quan lại kẻ Mọc, lắm thóc Mễ Trì”. Gạo tám xoan Mễ Trì là đặc sản nổi tiếng ở miền Bắc, xưa từng là sản vật để tiến vua, đã đi vào ca dao :

Cốm Vòng, gạo tám Mễ Trì

Tương Bần, húng Láng, còn điều gì khác ngon hơn.

Gắn với nghề trồng lúa với kỹ thuật rạm canh cao, người nông dân Mễ Trì còn tồn tại kỹ thuật nuôi trâu cày. Dân làng thường đi xa hàng chục cây số để cắt những loại cỏ mật (thơm, giòn, ngọt) về phơi thô để cho trâu ăn vào mùa thô.

Xem thêm: Nhạc Tập 5 Bài Pháp Luân Công 40 Phút, Top 7 Mới Nhất 2021

Làng Mễ Trì Hạ bao gồm ông Đỗ Văn Hãng (1486 - ?), đỗ Tiến sĩ khoa Giáp Tuất, niên hiệu Hồng Thuận (1514), làm quan lại đến chức Tả Thị lang. Ông đã hiến mang lại xóm khoảnh đất để thôn dựng ca dua (Thích Ca tự) và đề đôi câu đối cho đình xã. Làng còn tồn tại ông Đỗ Huy Giáp đỗ Hương cống thời Lê.

Người Mễ Trì Thượng và Hạ (cả nam với nữ) rất giỏi vật võ. Thời Trần, bao gồm ông Giang Héo, ăn một bữa hết tía đấu gạo, đi đấu ở hội vật như thế nào cũng đoạt giải, đã cùng các ông Đỗ Đức Lưu, Đỗ Ngọc Thuận là những đô vật giỏi, đã tyêu thích gia kháng chiến chống quân Nguyên - Mông. Cuối năm 1883, nghĩa quân Tự So đã lập căn cứ tại Mễ Trì để chống Pháp. Bằng võ thuật cao cường, nghĩa quân đã phục bắt tại làng mạc Phương liệt (nay thuộc quận Tkhô hanh Xuân) cả toán thù bộ đội thuộc con voi vì chưng Tuần phủ Tỉnh Ninh Bình gửi ra tặng thương hiệu tướng thực dân Pháp ở Hà Nội. Sau đó, bọn Pháp mang đến quân đến Mễ Trì trả thù. Dân làng mạc đã sử dụng gậy gộc đánh lại, buộc bọn chúng phải rút chạy.

Ngày nay, Mễ Trì đang trên quy trình đô thị hóa mạnh mẽ. Nhiều công trình xây dựng dân số - gớm tế đang lần lượt mọc lên. Trong tương lai, đây là một khu vực đô thị lớn, hiện đại.